Doğada Vakit Geçirmek Dikkati Yeniler mi? Dikkat Restorasyonu Kuramı

Uzun bir çalışma gününün ardından zihnin «dolduğunu», odaklanmanın giderek zorlaştığını hissederiz. Psikologlar bu duruma zihinsel yorgunluk adını verir ve doğanın bu yorgunluğu gidermede önemli bir rolü olabileceğini öne sürer.

Dikkat Restorasyonu Kuramı

Kaplan (1995), iki tür dikkat olduğunu öne sürer: Bir göreve bilinçli olarak odaklanmak için harcadığımız yönlendirilmiş dikkat ve bir şeyin kendiliğinden ilgimizi çekmesiyle ortaya çıkan zahmetsiz dikkat. Yönlendirilmiş dikkat uzun süre kullanıldığında yorulur. Doğal ortamlar ise zahmetsiz dikkati harekete geçirerek yönlendirilmiş dikkatin dinlenmesine fırsat tanır.

Araştırmalar ne gösteriyor?

Berman, Jonides ve Kaplan (2008), katılımcıları yaklaşık bir saatlik yürüyüşe çıkarmıştır: bir grup bir parkta, diğer grup ise yoğun bir şehir merkezinde yürümüştür. Park yürüyüşünden sonra katılımcıların yönlendirilmiş dikkat testlerindeki performansı belirgin şekilde artmış, şehir yürüyüşünden sonra ise benzer bir artış görülmemiştir. Aynı çalışmanın ikinci deneyinde, doğa fotoğraflarına bakmanın bile şehir fotoğraflarına kıyasla benzer bir fayda sağladığı görülmüştür.

Günlük hayata nasıl taşınır?

• Öğle arasında kısa bir park yürüyüşü yapın. 15–20 dakikalık yeşil alan yürüyüşleri öğleden sonra odaklanmayı destekleyebilir.
• Çalışma alanınıza doğa getirin. Pencere manzarası, bitkiler veya doğal malzemeler.
• Çocuklarla dışarıda oynayın. Ödev öncesinde kısa bir dış mekan oyunu, çocuğun masaya daha dinlenmiş dönmesine yardımcı olabilir.
• Molaları ekrana değil dinlenmeye ayırın. Ekranlar da yönlendirilmiş dikkat gerektirir; molada sosyal medyaya bakmak zihni gerçekten dinlendirmez. Bunun yerine dışarıya bakmak ya da basit bir el aktivitesi tercih edilebilir.

Kaynaklar

1. Kaplan, S. (1995). The restorative benefits of nature: Toward an integrative framework. Journal of Environmental Psychology, 15(3).
2. Berman, M. G., Jonides, J., & Kaplan, S. (2008). The cognitive benefits of interacting with nature. Psychological Science, 19(12).