Çocuğunuzun ödevine odaklanması, sırasını bekleyebilmesi, bir yanılış yaptığında farklı bir yol deneyebilmesi... Bu becerilerin hepsinin arkasında yürütücü işlevler adı verilen zihinsel süreçler vardır.
Yürütücü işlevler nedir?
Diamond (2013), yürütücü işlevleri üç temel bileşen üzerinden tanımlar:
- Ketleme (öz denetim): Dürtüleri kontrol edebilme, dikkat dağıtıcıları görmezden gelebilme
- Çalışma belleği: Bilgiyi zihinde tutup üzerinde işlem yapabilme
- Bilişsel esneklik: Farklı bakış açılarına geçebilme, stratejiyi değiştirebilme
Plan yapma, problem çözme ve akıl yürütme gibi daha üst düzey beceriler bu üç temel üzerine inşa edilir.
Neden bu kadar önemli?
Diamond (2013), yürütücü işlevlerin okul başarısı, sosyal ilişkiler ve genel yaşam kalitesiyle güçlü biçimde ilişkili olduğunu vurgular. İyi haber şu ki bu beceriler geliştirilebilir.
Yürütücü işlevleri destekleyen etkinlikler
Diamond ve Lee (2011), 4–12 yaş arası çocuklarda yürütücü işlevleri desteklediği gösterilen yaklaşımları derlemiştir. Bunlar arasında bilgisayar tabanlı alıştırmalar, bazı okul müfredatları, dövüş sporları ve farkındalık çalışmaları gibi farklı yaklaşımlar yer alır. Ortak noktaları, becerilerin düzenli pratikle ve giderek artan zorlukta çalıştırılmasıdır.
Evde uygulanabilecek örnekler:
- Kurallı masa oyunları: Sıra beklemek, kuralları akılda tutmak ve strateji geliştirmek üç bileşeni birlikte çalıştırır. Hedef 4 gibi iki kişilik strateji oyunları iyi bir seçenektir.
- Hareket gerektiren oyunlar: Heykel oyunu veya «Yak Yanıt Ver» gibi, dürtüyü kontrol etmeyi gerektiren oyunlar.
- Günlük sorumluluklar: Sofrayı kurmak, çantayı hazırlamak gibi adımları akılda tutmayı gerektiren işler.
- Hikâye anlatma: Olayları sırasıyla anlatmak çalışma belleğini destekler.
Ekran yerine birlikte düşünülen oyunlar
Türkiye içi tüm siparişlerde ücretsiz kargo ve 15 gün koşulsuz iade.
Kaynaklar
- Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64.
- Diamond, A., & Lee, K. (2011). Interventions shown to aid executive function development in children 4 to 12 years old. Science, 333(6045).
Yorum bırakın