Fidget Oyuncakları İşe Yarar mı? Bilimsel Araştırmalar Ne Diyor?

Son yıllarda fidget oyuncakları hem çocukların hem de yetişkinlerin masalarında yerini aldı. Peki bilim bu konuda ne söylüyor? Kısa cevap: Sonuçlar, kullanılan aracın türüne ve kullanım şekline göre değişiyor. Bu yazıda araştırmaları olduğu gibi aktarıyoruz.

Olumlu sonuçlar veren çalışmalar

Stalvey ve Brasell (2006), altıncı sınıf öğrencileriyle yaptıkları sınıf içi çalışmada, ders sırasında stres topu kullanmanın öğretmen ve öğrenci gözlemlerine göre dikkat ve yazma çalışmalarındaki odaklanmaya olumlu katkı sağladığını bildirmiştir.

DEHB tanılı çocuklarla yapılan bir laboratuvar çalışmasında Sarver ve arkadaşları (2015), çalışma belleği gerektiren görevler sırasında daha fazla hareket eden çocukların daha iyi performans gösterdiğini bulmuştur. Araştırmacılar, bu çocuklarda hareketin bir kusurdan çok telafi edici bir davranış olabileceğini öne sürmüştür.

Olumsuz ya da karışık sonuçlar veren çalışmalar

Graziano, Garcia ve Landis (2020), DEHB tanılı küçük çocuklarla sınıf ortamında fidget spinner kullanımını incelemiş ve spinner kullanımının dikkati olumsuz etkilediğini gözlemlemiştir. Bunun önemli bir nedeni, spinner'ın dönerken görsel olarak dikkat çekmesidir.

Farley, Risko ve Kingstone (2013) ise üniversite öğrencilerinde ders süresince artan kıpırdanmanın zihin dolaşmasıyla birlikte arttığını ve dersi hatırlamayla ters ilişkili olduğunu raporlamıştır. Yani her kıpırdanma odaklanmaya yardım etmez; bazen dikkatin dağıldığının işaretidir.

Bu bulgulardan ne çıkarabiliriz?

• Göze değil ele hitap eden araçlar tercih edilmeli. Sessiz, gözle takip edilmesi gerekmeyen ve el içinde kullanılabilen araçlar, dikkati görevden çalmadan eli meşgul edebilir.
• Araç oyuncağa dönüşmemeli. Ders ya da iş sırasında kullanımla ilgili basit kurallar belirlemek önemlidir.
• Herkes için aynı etki beklenmemeli. Bazı kişiler için faydalı olan bir araç, başkaları için dikkat dağıtıcı olabilir. Denemek ve gözlemlemek gerekir.

Kimo ürünlerini tasarlarken bu bulguları dikkate alıyoruz: Sonsuz Küp ve Odaklanma Roller gibi ürünler, sessiz ve el içinde kullanılacak şekilde tasarlanmıştır.

Not: Fidget araçları tıbbi bir tedavi değildir. Dikkat güçlüğü yaşayan çocuklar ve yetişkinler için bir uzmana danışılmalıdır.

Kaynaklar

1. Stalvey, S., & Brasell, H. (2006). Using stress balls to focus the attention of sixth-grade learners. Journal of At-Risk Issues, 12(2).
2. Sarver, D. E., Rapport, M. D., Kofler, M. J., Raiker, J. S., & Friedman, L. M. (2015). Hyperactivity in attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD): Impairing deficit or compensatory behavior? Journal of Abnormal Child Psychology, 43(7).
3. Graziano, P. A., Garcia, A. M., & Landis, T. D. (2020). To fidget or not to fidget, that is the question: A systematic classroom evaluation of fidget spinners among young children with ADHD. Journal of Attention Disorders, 24(1).
4. Farley, J., Risko, E. F., & Kingstone, A. (2013). Everyday attention and lecture retention: The effects of time, fidgeting, and mind wandering. Frontiers in Psychology, 4.